اگر به دنبال درمان خانگی عفونت دندان هستید، مهمترین نکته این است که عفونت یا آبسه دندان معمولاً با روشهای خانگی از بین نمیرود. کارهایی مانند شستوشوی دهان با آب نمک، کمپرس سرد و استفاده صحیح از مسکن میتوانند درد و التهاب را تا زمان مراجعه به دندانپزشک کاهش دهند، اما منبع عفونت همچنان باید توسط دندانپزشک درمان شود.
آبسه دندان تجمع چرک ناشی از عفونت باکتریایی در داخل یا اطراف دندان است. در صورت درمان نشدن، عفونت میتواند به بافتهای اطراف گسترش پیدا کند. حتی اگر درد ناگهان کمتر شود یا مقداری چرک از لثه خارج شود، این موضوع لزوماً به معنی برطرف شدن عفونت نیست.
بنابراین اگر دندان شما درد ضرباندار دارد، لثه متورم شده یا احساس میکنید دندان چرک کرده است، روشهای خانگی را فقط بهعنوان اقدام موقت تا زمان مراجعه به دندانپزشک در نظر بگیرید.
عفونت دندان چیست؟
عفونت دندان زمانی ایجاد میشود که باکتریها بتوانند به بخشهای داخلی دندان یا بافتهای اطراف آن نفوذ کنند. پوسیدگی عمیق، شکستگی یا ترک دندان و بعضی بیماریهای لثه میتوانند مسیر ورود باکتریها را فراهم کنند.
اگر عفونت به پالپ، یعنی بخش داخلی دندان که حاوی عصب و عروق است برسد، ممکن است در انتهای ریشه دندان آبسه تشکیل شود. تجمع چرک باعث افزایش فشار، درد و تورم میشود. پوسیدگی درماننشده و آسیب یا شکستگی دندان از عوامل شناختهشده ایجاد آبسه هستند.
آیا عفونت دندان در خانه درمان میشود؟
خیر؛ درمان خانگی نمیتواند منبع اصلی عفونت دندان را از بین ببرد.
درمان قطعی بسته به وضعیت دندان ممکن است شامل تخلیه آبسه، درمان ریشه یا عصبکشی و در مواردی که امکان حفظ دندان وجود ندارد، کشیدن دندان باشد. راهنماهای انجمن دندانپزشکی آمریکا نیز تأکید میکنند که درمان دندانپزشکی باید در اولویت قرار گیرد.
به همین دلیل، عبارتهایی مانند «درمان فوری عفونت دندان در خانه» یا «خشک کردن عفونت دندان در چند ساعت» نباید به معنی درمان کامل بیماری برداشت شوند. در خانه تنها میتوان علائم را موقتاً کنترل کرد.
علائم عفونت و آبسه دندان چیست؟
یکی از شایعترین علائم، دنداندرد شدید، مداوم یا ضرباندار است. درد ممکن است هنگام جویدن بیشتر شود و گاهی به فک یا اطراف صورت انتشار پیدا کند.
حساسیت شدید به گرما یا سرما، تورم لثه اطراف دندان، وجود برجستگی شبیه جوش روی لثه، طعم بد دهان، بوی نامطبوع دهان، تورم فک، احساس ناخوشی و تب نیز میتوانند همراه عفونت دندان دیده شوند. تورم قابلتوجه فک یا صورت باید جدی گرفته شود.
نکته مهم این است که شدت درد همیشه نشاندهنده شدت عفونت نیست. گاهی با کاهش فشار داخل آبسه یا آسیب عصب دندان، درد کمتر میشود اما عفونت همچنان باقی میماند.
بهترین روشهای خانگی برای کاهش درد عفونت دندان
شستوشوی دهان با آب نمک ولرم
یکی از سادهترین اقدامات تا زمان مراجعه به دندانپزشک، شستوشوی دهان با آب نمک ولرم است.
مقدار کمی نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کنید، محلول را بهآرامی در دهان بچرخانید و سپس آن را بیرون بریزید. آب نمک میتواند به تمیز نگه داشتن محیط دهان و کاهش موقت ناراحتی کمک کند. MedlinePlus نیز شستوشو با آب نمک گرم را از روشهای کمککننده برای کاهش درد آبسه دندان معرفی میکند.
از آب بسیار داغ استفاده نکنید، زیرا دندان عفونی معمولاً نسبت به تغییرات دما حساس است.
استفاده از کمپرس سرد برای ورم
اگر گونه یا اطراف فک متورم شده است، قرار دادن کمپرس سرد روی قسمت خارجی صورت میتواند به کاهش موقت درد و تورم کمک کند.
یخ را مستقیماً روی پوست قرار ندهید. آن را در یک پارچه یا حوله نازک بپیچید و برای مدت کوتاهی روی ناحیه متورم قرار دهید. کمپرس خنک یکی از روشهای متداول برای کاهش ورم صورت است.
این روش فقط علائم را کاهش میدهد و تأثیری بر منبع عفونت داخل دندان ندارد.
مصرف غذای نرم و پرهیز از محرکها
تا زمانی که دندان توسط دندانپزشک بررسی شود، بهتر است با سمت دردناک غذا نجوید و غذاهای نرم انتخاب کنید.
غذاها و نوشیدنیهای بسیار داغ، بسیار سرد یا شیرین ممکن است درد دندان را بیشتر کنند. NHS نیز برای افرادی که منتظر درمان آبسه دندان هستند مصرف غذاهای نرم و اجتناب از خوراکیهای بسیار سرد یا گرم را توصیه میکند.
ادامه بهداشت دهان و دندان
به دلیل درد، بعضی افراد مسواک زدن اطراف دندان عفونی را متوقف میکنند. در حالی که تمیز نگه داشتن دهان همچنان اهمیت دارد.
از مسواک نرم استفاده کنید و اطراف ناحیه حساس را بدون فشار زیاد تمیز کنید. استفاده منظم از خمیردندان حاوی فلوراید نیز برای پیشگیری از پوسیدگیهای جدید توصیه میشود.
استفاده صحیح از مسکن
اگر منع پزشکی خاصی ندارید، بعضی داروهای بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن میتوانند برای کنترل موقت دنداندرد استفاده شوند. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن در راهنماهای ADA از درمانهای خط اول درد حاد دندانی محسوب میشوند.
دارو را مطابق بروشور، توصیه پزشک یا داروساز مصرف کنید. افرادی که بیماری زمینهای دارند، داروهای دیگری مصرف میکنند، باردار هستند یا نسبت به دارویی حساسیت دارند، باید قبل از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
آسپرین را مستقیماً روی دندان یا لثه نگذارید. این کار میتواند بافت دهان را تحریک کرده و حتی باعث ایجاد زخم شود.
آیا روغن میخک عفونت دندان را درمان میکند؟
میخک به دلیل وجود مادهای به نام اوژنول مدتها برای کاهش دنداندرد استفاده شده است، اما حتی اگر باعث بیحسی موقت ناحیه شود، نمیتواند آبسه یا عفونت داخل ریشه دندان را درمان کند.
بهخصوص استفاده مستقیم و مکرر از اسانسهای غلیظ روی لثه انتخاب مناسبی برای جایگزین کردن درمان دندانپزشکی نیست. اگر هدف کنترل درد است، روشهای شناختهشدهتر مانند مراجعه سریع به دندانپزشک و استفاده صحیح از مسکن در اولویت قرار دارند.
سیر، سرکه سیب و آب اکسیژنه چطور؟
در فضای اینترنت روشهایی مانند قرار دادن سیر روی لثه، شستوشوی دهان با سرکه سیب یا استفاده از آباکسیژنه برای «خشک کردن عفونت دندان» پیشنهاد میشوند.
این روشها جزء درمان اصلی آبسه دندان نیستند. راهنماهای معتبر برای آبسه دندان بر درمان دندانپزشکی، کنترل مناسب درد و در شرایط مشخص استفاده از آنتیبیوتیک تأکید دارند. بنابراین بهتر است برای درمان یک عفونت فعال، به این مواد بهعنوان جایگزین درمان تخصصی اتکا نکنید.
آیا میتوان چرک دندان را در خانه تخلیه کرد؟
آبسه ممکن است در بعضی موارد خودبهخود باز شود و مقداری چرک وارد دهان شود. ممکن است پس از این اتفاق فشار و درد نیز کمتر شود، اما این موضوع به معنی درمان کامل عفونت نیست. MedlinePlus تصریح میکند که حتی با کاهش فشار و دنداندرد، عفونت میتواند همچنان فعال بماند و گسترش پیدا کند.
تخلیه آبسه یکی از درمانهایی است که در صورت نیاز توسط دندانپزشک انجام میشود و ممکن است همراه با درمان ریشه یا سایر اقدامات دندانپزشکی باشد.
بنابراین سوراخ کردن، فشار دادن یا دستکاری آبسه در خانه روش مناسبی نیست.
آیا برای عفونت دندان آنتیبیوتیک لازم است؟
یکی از اشتباهات رایج، مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک یا اصطلاحاً «چرک خشککن» هنگام دنداندرد است.
آنتیبیوتیک برای همه انواع درد یا عفونت موضعی دندان ضروری نیست. راهنمای انجمن دندانپزشکی آمریکا توصیه میکند در بسیاری از مشکلات پالپ و اطراف ریشه، درمان مستقیم دندان مانند عصبکشی، تخلیه عفونت یا درمان مناسب دندان در اولویت باشد. در صورت بروز علائم درگیری سیستمیک مانند تب یا احساس ناخوشی عمومی، دندانپزشک ممکن است مصرف آنتیبیوتیک را لازم بداند.
بنابراین آنتیبیوتیک باقیمانده از درمان قبلی یا داروی تجویزشده برای فرد دیگر را خودسرانه مصرف نکنید.
چه زمانی عفونت دندان خطرناک میشود؟
عفونت دندان نباید برای مدت طولانی بدون بررسی باقی بماند. اگر احتمال میدهید آبسه دارید، برای دریافت وقت دندانپزشکی اقدام کنید.
اگر تورم به اطراف چشم، زیر فک، دهان، گلو یا گردن گسترش پیدا کرده است، یا به دلیل تورم در تنفس، بلع یا صحبت کردن مشکل دارید، وضعیت میتواند اورژانسی باشد و باید فوراً برای دریافت خدمات پزشکی اقدام کنید.
تب و احساس ناخوشی عمومی همراه با عفونت دندان نیز میتواند نشاندهنده گسترش عفونت باشد و نیاز به ارزیابی سریعتر دارد.
درمان اصلی عفونت دندان در دندانپزشکی چیست؟
دندانپزشک ابتدا علت و محل عفونت را مشخص میکند. معاینه بالینی و در بسیاری از موارد تصویربرداری دندان میتواند در مشخص کردن دندان عامل عفونت کمک کند.
اگر امکان حفظ دندان وجود داشته باشد، ممکن است درمان ریشه یا عصبکشی انجام شود تا بافت آلوده داخل دندان خارج و کانالها پاکسازی شوند. در صورت وجود آبسه، تخلیه عفونت نیز ممکن است لازم باشد.
اگر آسیب دندان بسیار شدید باشد و امکان حفظ آن وجود نداشته باشد، ممکن است کشیدن دندان توصیه شود. آنتیبیوتیک نیز بسته به میزان انتشار عفونت، علائم عمومی و شرایط پزشکی بیمار توسط دندانپزشک تجویز میشود.
چگونه از عفونت مجدد دندان جلوگیری کنیم؟
مهمترین اقدام، درمان پوسیدگیها و شکستگیهای دندان پیش از رسیدن عفونت به پالپ است. پوسیدگی درماننشده میتواند پیشرفت کند و در نهایت باعث درد، عفونت و حتی از دست رفتن دندان شود.
مسواک زدن منظم با خمیردندان فلوراید، تمیز کردن فضای بین دندانها، کاهش مصرف مکرر خوراکیهای شیرین و انجام معاینات دورهای دندانپزشکی احتمال بروز پوسیدگی و مشکلات بعدی را کاهش میدهد.
سوالات متداول درباره درمان خانگی عفونت دندان
سریعترین درمان خانگی عفونت دندان چیست؟
هیچ روش خانگی نمیتواند عفونت داخل ریشه یا آبسه را فوراً درمان کند. آب نمک ولرم، کمپرس سرد و مسکن مناسب میتوانند تا زمان مراجعه به دندانپزشک درد را موقتاً کاهش دهند، اما درمان اصلی باید روی منبع عفونت انجام شود.
برای خشک کردن عفونت دندان چه بخوریم؟
خوراکی یا ماده خانگی مشخصی وجود ندارد که بتواند آبسه داخل دندان را «خشک» کند. اگر آبسه تشکیل شده باشد، بسته به شرایط ممکن است به درمان ریشه، تخلیه یا سایر درمانهای دندانپزشکی نیاز باشد.
آیا آب نمک عفونت دندان را از بین میبرد؟
خیر. آب نمک میتواند به تمیز نگه داشتن محیط دهان و کاهش موقت ناراحتی کمک کند، اما منبع عفونت داخل دندان را از بین نمیبرد.
اگر چرک دندان خارج شد دیگر نیاز به دندانپزشک نیست؟
خیر. خروج چرک و کاهش درد لزوماً به معنی برطرف شدن عفونت نیست. عفونت ممکن است همچنان در اطراف ریشه یا بافتهای اطراف وجود داشته باشد.
آیا عفونت دندان بدون درد هم ممکن است وجود داشته باشد؟
بله. کم شدن یا متوقف شدن درد همیشه به معنی درمان عفونت نیست. آسیب عصب یا کاهش فشار داخل ناحیه عفونی میتواند باعث تغییر شدت درد شود، در حالی که عفونت همچنان باقی مانده است.
عفونت دندان چه زمانی اورژانسی است؟
اگر تورم شدید صورت، دهان، گردن یا اطراف چشم ایجاد شده یا تورم باعث مشکل در تنفس، بلع یا صحبت کردن شده است، دریافت خدمات پزشکی فوری ضروری است.
جمعبندی
درمان خانگی عفونت دندان یک درمان قطعی نیست. روشهایی مانند شستوشو با آب نمک ولرم، کمپرس سرد، مصرف غذای نرم و استفاده صحیح از مسکن فقط میتوانند تا زمان مراجعه به دندانپزشک درد و ناراحتی را کمتر کنند.
آبسه دندان معمولاً به درمان علت اصلی نیاز دارد و بسته به شرایط ممکن است دندانپزشک درمان ریشه، تخلیه آبسه یا کشیدن دندان را پیشنهاد کند. آنتیبیوتیک نیز برای تمام دنداندردها لازم نیست و بهتر است فقط پس از ارزیابی پزشک یا دندانپزشک مصرف شود.
اگر دنداندرد ضرباندار، تورم لثه، ترشح چرک یا علائم دیگری دارید که احتمال عفونت را مطرح میکنند، مراجعه زودهنگام به دندانپزشک میتواند از گسترش عفونت و پیچیدهتر شدن درمان جلوگیری کند.
این مطلب با هدف افزایش آگاهی نوشته شده و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط دندانپزشک نیست.
